Uyarıcı maddelere bağlı aşırı dozlarda artış, müdahaleyi zorlaştırıyor
Özet haber: Fentanille bağlantılı aşırı doz ölümleri azalırken kokain ve metamfetaminle ilişkili vakalar bazı bölgelerde artıyor. Uzmanlar, uyarıcı madde aşırı dozlarının belirtilerini tanımanın ve müdahale etmenin daha karmaşık olduğunu belirtiyor.

ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezinin (CDC) geçici verilerine göre, fentanille bağlantılı aşırı doz ölümleri 2025’te ülke genelinde ilk kez pandemi öncesi düzeylere geriledi. Buna karşın kokainle ilişkili ölümler 13 eyalette, metamfetaminle ilişkili ölümler ise sekiz eyalette arttı. Arizona gibi bazı eyaletlerde ölümcül olmayan uyarıcı madde aşırı dozları rekor seviyelere ulaştı. Sacramento’da acil ve bağımlılık tıbbı uzmanı olan Dr. Taylor Nichols, uyarıcı maddelerin fentanil kaynaklı ölümlerdeki düşüşün bıraktığı boşluğu doldurduğunu söyledi.
Uzmanlara göre opioid aşırı dozlarında belirgin biçimde yavaşlayan ya da duran solunum, çevredeki kişilere daha net bir işaret sunuyor. Uyarıcı maddelerde ise aşırı uyarılma kalp krizi ve felce yol açabildiği gibi nefes darlığı, nöbet, göğüs ağrısı ve bilinç kaybı gibi farklı belirtiler görülebiliyor. İnme belirtilerini tanımak için denge kaybı, görme değişikliği, yüzde asimetri, kol veya bacakta güçsüzlük, konuşma bozukluğu ve acil yardım çağrısını hatırlatan “Be Fast” yöntemi öneriliyor.
Her aşırı doz durumunda 911’in aranması tavsiye ediliyor. Bilincini kaybeden kişide opioidlerin de bulunma ihtimali varsa nalokson uygulanmasının güvenli olduğu belirtiliyor; ancak uyarıcıların neden olduğu kalp krizi, felç veya nöbet için çevredeki kişilerin kullanabileceği eşdeğer bir araç bulunmuyor. Yüksek dozlar, özellikle sıcak iklimlerde vücut ısısının tehlikeli biçimde yükselmesine, beyin hasarına veya ölüme neden olabiliyor. Bilinci açık kişilerin sıvı tüketmesi ve aşırı ısınmanın önlenmesi önem taşıyor.
Acil ekipler gelene kadar kişinin sakinleştirilmesi, müzik, parlak ışık ve kalabalık gibi dış uyaranların azaltılması öneriliyor. Uzmanlar, uzun süren ve uykusuz geçen kullanım dönemlerinin paranoya ve psikozu tetikleyebileceğini, bu nedenle kişinin yaşadığı korkunun küçümsenmemesi gerektiğini ifade ediyor. Çevrede tehdit oluşturabilecek eşyaların kaldırılması da müdahalenin güvenliğini artırabilir. Ölümcül uyarıcı madde aşırı dozlarının çoğunda başka maddeler de bulunurken, kalp sağlığı sorunları olan yaşlı erkeklerin yalnızca uyarıcı kullanımına bağlı ölüm açısından daha yüksek risk taşıdığı aktarılıyor.
Kaynak: The Guardian



